Kody kreskowe w programie magazynowym — jak wdrożyć

W magazynie kody kreskowe łączą oznaczenie towaru z zapisem operacji w programie magazynowym lub systemie klasy WMS. Pomagają ewidencjonować wyroby i dokumenty, a także odnajdywać je w magazynie.¹
W artykule wyjaśniamy, jak oznaczać towary i lokalizacje, dobierać kody oraz korzystać ze skanowania i RFID. Kod EAN-13, używany do identyfikacji produktu, zawiera 13 cyfr².

Czym jest system informatyczny wykorzystujący kody kreskowe w dystrybucji?

System informatyczny oparty na kodach kreskowych wiąże odczyt oznaczenia z operacją w łańcuchu dostaw – od dostawcy do odbiorcy. Czytnik kodów kreskowych przekazuje numer do systemu, w którym można śledzić produkt i ustalać jego lokalizację.³
Do identyfikacji i śledzenia jednostki logistycznej służy numer SSCC, który ma 18 cyfr⁴.

Skaner odczytuje oznaczenie, a program przypisuje numer do kartoteki produktu i wykonywanej operacji. Sam kod jest identyfikatorem. Lokalizację i ruch towaru pokazują dopiero zapisy w systemie.
Ten sam identyfikator może towarzyszyć produktowi na kolejnych etapach obsługi zamówienia. Zdarzenie EPCIS opisują cztery podstawowe wymiary: co, kiedy, gdzie i dlaczego; opcjonalny jest wymiar „jak”⁵.

Jak kody kreskowe identyfikują towary i pomagają śledzić ich przepływ?

Kod kreskowy identyfikuje towar przez numer powiązany z kartoteką. Aby śledzić jego przepływ, system musi zapisać skan wraz z operacją magazynową. Identyfikator zastosowania GS1 (01) oznacza 14-cyfrowy zapis GTIN; dane o operacji trzeba zarejestrować osobno⁶.

• Odczyt kodu zaczyna się od zeskanowania oznaczenia na towarze lub opakowaniu.
• Identyfikacja produktu następuje, gdy program dopasuje odczytany numer do kartoteki.
• Zapis ruchu wiąże produkt z operacją i lokalizacją w magazynie.

Historia ruchu towaru składa się z zapisanych operacji, nie z informacji zawartych w samym nadrukowanym kodzie. W zdarzeniu EPCIS pole eventTime wskazuje moment zdarzenia. Pole eventTimeZoneOffset określa lokalne przesunięcie względem UTC⁷.

Jak skanowanie wspiera przyjęcie, kompletację i wysyłkę towarów?

Skanowanie wiąże identyfikator towaru z czynnością wykonywaną w magazynie. Odczyty pomagają kontrolować zapasy, sprawdzać zawartość przesyłek i rejestrować ruch produktów.^3,8

• Przyjęcie towaru obejmuje odczyt oznaczenia i powiązanie produktu z dostawą.
• Kompletacja pozwala porównać zeskanowany towar z pozycją zamówienia.
• Wysyłka wykorzystuje odczyt do sprawdzenia produktów przypisanych do przesyłki.

Zapis skanów pozwala ustalić, którego produktu dotyczyły przyjęcie, pobranie i wydanie. GS1 CBV określa między innymi etapy receiving (przyjęcie), picking (pobranie do zamówienia) i shipping (wysyłka)⁹.

Kody 2D i RFID jako alternatywy dla kodów kreskowych

Kody 2D odczytuje się optycznie, a RFID identyfikuje oznaczony obiekt za pomocą fal radiowych. W obu przypadkach program magazynowy musi powiązać odczytany identyfikator z kartoteką produktu lub jednostki logistycznej.
Tagi EPC UHF RFID działają w zakresie 860–960 MHz. Kody kreskowe i 2D wymagają natomiast odczytu optycznego¹⁰.

Tabela zestawia kody kreskowe, kody 2D i RFID według sposobu odczytu oraz tego, co przekazują do programu. Dla porównania kod QR w wersji 40, przy poziomie korekcji L, mieści do 7089 cyfr¹¹.

System dystrybucyjny może śledzić towary, jeśli zapisuje operację wraz z odczytanym identyfikatorem. EPCIS 2.0 definiuje pięć wyspecjalizowanych typów zdarzeń: ObjectEvent, AggregationEvent, TransactionEvent, TransformationEvent i AssociationEvent⁷.

System kodów kreskowych w magazynie – definicja i elementy

System kodów kreskowych w magazynie obejmuje oznaczenia towarów i lokalizacji, czytnik, aplikację magazynową oraz bazę danych. Aplikacja służy do prowadzenia kartotek towarów i zapisywania operacji.
Fizyczną lokalizację, na przykład magazyn, można identyfikować numerem GLN składającym się z 13 cyfr¹².

Baza danych przechowuje powiązania kodów z towarami i miejscami składowania. Magazynier skanuje oznaczenia przy regale lub stanowisku, a aplikacja przypisuje odczyt do operacji. Jeśli system obsługuje pracę mobilną, aplikacja mobilna pozwala wykonywać te czynności na urządzeniu używanym w magazynie.
Imager 2D odczytuje kody 1D i 2D. Standardowy skaner laserowy 1D nie odczytuje kodów 2D¹³.

Spójność oznaczeń i kartotek decyduje o tym, czy program przypisze skan do właściwego towaru lub miejsca. GTIN zawiera jedną cyfrę kontrolną. Aplikacja może ją zweryfikować przed przypisaniem numeru do kartoteki¹⁴.

Kody kreskowe, kody 2D i SKU – czym różnią się w magazynie?

Kod dwuwymiarowy i kod kreskowy to oznaczenia odczytywane przez urządzenie. SKU jest z kolei wewnętrznym identyfikatorem pozycji asortymentowej. Program przypisuje odczytane oznaczenie do kartoteki towaru. SKU można umieścić na etykiecie, ale sam identyfikator nie określa sposobu jej odczytu.
GTIN-13 ma zawsze 13 cyfr; długość SKU zależy od formatu przyjętego w firmie².

Tabela pokazuje postać oznaczeń i ich rolę w identyfikacji towaru. W kodzie GS1 DataMatrix numer partii oznaczony identyfikatorem (10) może mieć maksymalnie 20 znaków alfanumerycznych¹⁵.

Wybór oznaczenia to osobna decyzja od ustalenia, jakie dane program przypisze do produktu. Numer seryjny oznaczony identyfikatorem GS1 (21) może mieć do 20 znaków. W połączeniu z GTIN pozwala identyfikować konkretny egzemplarz¹⁶.

Do czego służą kody 2D w magazynie i dystrybucji?

Kody 2D przekazują programowi dane potrzebne podczas obsługi towaru. Kod 2D może zawierać numer partii lub serii oraz datę ważności wykorzystywaną przez WMS.¹⁷
Numer seryjny zapisany w kodzie 2D można obsłużyć bez dodatkowej etykiety.¹⁷ Skanowanie kodu DataMatrix lub QR umożliwia identyfikację lokalizacji produktu w łańcuchu dostaw.¹⁷

Przejście na kody 2D wymaga czytników symboli dwuwymiarowych i programu, który przypisze odczytane pola do kartoteki oraz operacji. Według opisu HKK Group GS1 i Consumer Goods Forum planują przejście handlu detalicznego na kody 2D w 2027 roku.¹⁷

Gdzie wykorzystuje się kody kreskowe w procesach magazynowych?

Kody kreskowe umieszcza się na towarach i oznaczeniach lokalizacji. Służą przy przyjęciu, odkładaniu, kompletacji, inwentaryzacji i wydaniu. Skan towaru wskazuje programowi pozycję asortymentową, a skan lokalizacji – miejsce operacji.
Lokalizację, taką jak magazyn, można oznaczyć 13-cyfrowym numerem GLN¹². Podczas inwentaryzacji porównuje się stan faktyczny z ewidencją, a odczyt pomaga przypisać liczony towar do kartoteki.

Jakie informacje warto uwzględnić w kodzie SKU?

SKU powinno rozróżniać warianty prowadzone jako osobne pozycje magazynowe, na przykład rozmiary lub kolory produktu. Według AvocadoSoft najczęściej stosowany numer SKU ma 8–12 znaków.¹⁸
Warto zapisywać oznaczenia wariantów według jednej reguły. Ogranicza to ryzyko przypisania różnych produktów do tej samej kartoteki.

Jak kod SKU pomaga identyfikować towary w magazynie?

Kod SKU pomaga rozpoznać towar, jeśli firma powiąże go z właściwą pozycją w kartotece magazynowej. AvocadoSoft podaje, że najczęściej stosowany numer SKU ma 8–12 znaków.¹⁸

• Kartoteka produktu przypisuje osobne SKU każdemu wariantowi ewidencjonowanemu oddzielnie.
• Etykieta towaru może pokazywać SKU pracownikowi lub zawierać je w kodzie przeznaczonym do skanowania.
• Operacja magazynowa korzysta z powiązania skanu z SKU, aby wskazać właściwą pozycję na dokumencie.

Jednoznaczne SKU pozwala zapisać ruch magazynowy przy właściwym wariancie towaru.

ELSE jako dostawca systemów dla dystrybucji, magazynowania i produkcji

ELSE dostarcza systemy dla dystrybucji, magazynowania i produkcji. Możliwości obsługi kodów kreskowych trzeba jednak odnosić do konkretnego produktu, nie do samej nazwy dostawcy.

WMS AVOCADO Packing wykorzystuje kody kreskowe w pracy magazynu.¹⁸ Przy wyborze systemu liczy się przebieg operacji w danej firmie. Nie należy zakładać, że każda oferta dostawcy działa identycznie.
Jeśli firma identyfikuje produkty kodem EAN-13, punktem odniesienia jest jego 13-cyfrowy identyfikator².

Rodzaje kodów kreskowych – EAN i kody wewnętrzne

EAN identyfikuje jednostkę handlową, a kod wewnętrzny oznacza towar według reguł danej firmy. W dystrybucji trzeba też ustalić, czy skan dotyczy produktu, opakowania zbiorczego czy jednostki logistycznej.
Opakowania zbiorcze i logistyczne oznacza się kodami przeznaczonymi do zastosowań logistycznych, a nie przede wszystkim kodem EAN-13 używanym w handlu.¹⁹

System GS1 obejmuje standardy identyfikacji używane między organizacjami. Dzięki standardom GS1 systemy różnych magazynów mogą jednoznacznie interpretować identyfikatory odczytane z kodów kreskowych.¹⁹
W kodzie GS1-128 Identyfikatory Zastosowania określają znaczenie danych. Program może więc przypisać pola z jednego skanu do odpowiednich pól bazy.¹⁹ ITF-14 stosuje się na opakowaniach zbiorczych. Znaczenie kodu wewnętrznego trzeba natomiast uzgodnić w systemach, które mają go odczytywać.

Tabela porównuje identyfikatory i oznaczenie EAN-13: ich długość oraz jednostki wskazywane w systemie magazynowym.

Dane w tabeli: 17,19,20

Produkt identyfikuje numer jednostki handlowej. Jednostka logistyczna ma własny numer, a lokalizacja – identyfikator miejsca.

Jak rozpoznać rodzaj kodu kreskowego?

Rodzaj kodu kreskowego ustala się na podstawie standardu oznaczenia i znaczenia odczytanych danych. Sam wygląd etykiety nie wystarczy.

• EAN-13 oznacza jednostkę handlową; program powinien powiązać odczyt z jej kartoteką.
• GS1-128 zawiera dane opisane Identyfikatorami Zastosowania; program interpretuje poszczególne pola odczytu.
• ITF-14 służy do oznaczania opakowania zbiorczego; program powinien powiązać odczyt z właściwą jednostką handlową.
• Kod wewnętrzny powstaje według firmowej reguły nadawania identyfikatorów; jego znaczenie wynika z powiązania w kartotece.

Poprawna identyfikacja wymaga zgodności oznaczenia, typu jednostki i sposobu interpretacji skanu przez program²¹.

Weryfikacja kodów kreskowych przy przyjęciu i wydaniu towaru

Weryfikacja kodów kreskowych przy przyjęciu i wydaniu sprawdza, czy skan wskazuje właściwy towar. Operacja musi też odpowiadać zapisowi w programie magazynowym. FIFO oznacza wydawanie zapasu przyjętego wcześniej przed zapasem przyjętym później. Wymaga to powiązania odczytu z ewidencją przyjęć.

ELSE deklaruje 100% realizacji zasady FIFO przy stosowaniu kodów GS1-128 oraz ograniczenie dokumentacji papierowej przy przyjęciu, wydaniu i transporcie.¹
Opisany algorytm magazynowy rozpoznaje symbolikę zeskanowanego kodu, interpretuje identyfikator i odrzuca kody nieuznane za bezpieczne dla łańcucha dostaw.¹⁹ Deklaracja ELSE dotyczy tego zastosowania, nie każdego programu współpracującego ze skanerem.

• Przyjęcie towaru wymaga powiązania odczytanego oznaczenia z pozycją przyjmowaną do magazynu.
• Wydanie według FIFO wymaga porównania pobranej jednostki z kolejnością zapisaną w ewidencji przyjęć.
• Nieprawidłowy odczyt powinien wstrzymać zapis operacji, jeśli program nie rozpoznaje oznaczenia lub wskazuje inną pozycję.

Kontrola skanu zapobiega przypisaniu towaru do niewłaściwej operacji przyjęcia lub wydania.

Ceny i warunki sprawdzone u źródeł: październik 2026.